ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਘਟ ਰਹੀਆਂ ਬੈਂਕ ਸ਼ਾਖਾਂ ਅਤੇ ਕੈਸ਼ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ Reserve Bank of New Zealand (RBNZ) ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੀਆਂ ਬੈਂਕਾਂ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਨਕਦ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰਨ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੁਝਾਅ ‘ਤੇ ਜਨਤਾ ਤੋਂ ਰਾਇ ਲੈਣ ਲਈ ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
RBNZ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਮਨੀ ਐਂਡ ਕੈਸ਼, Ian Woolford ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੈਸ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਹੱਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 40 ਫੀਸਦੀ ਬੈਂਕ ਸ਼ਾਖਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਕਦ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਲਟੀ-ਬੈਂਕ ਕੈਸ਼ ਹੱਬ ਦੀ ਯੋਜਨਾ
ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ “ਮਲਟੀ-ਬੈਂਕ ਫੁੱਲ-ਸਰਵਿਸ ਕੈਸ਼ ਹੱਬ” ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੇਂਦਰਾਂ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੈਂਕ ਦਾ ਗਾਹਕ ਬਿਨਾਂ ਵਾਧੂ ਫੀਸ ਕੈਸ਼ ਕੱਢ ਸਕੇਗਾ, ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾ ਸਕੇਗਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਨੋਟਾਂ ਜਾਂ ਸਿੱਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕੇਗਾ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਮਾਰਟਿਨਬਰੋ, ਓਪੋਟੀਕੀ, ਟਵਿਜ਼ਲ, ਵਾਈਮੇਟ ਅਤੇ ਵਾਂਗਾਮਾਤਾ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਬ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪਹੁੰਚ ਲਈ ਮਿਆਰ
ਤਜਵੀਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ:
ਹਰ 10,000 ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 2.5 ਕੈਸ਼ ਸਹੂਲਤ ਸਾਈਟਾਂ ਹੋਣ।
ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੈਸ਼ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ।
ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਡਰਾਈਵ ਅਤੇ ਦੂਰਦਰਾਜ਼ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਸਹੂਲਤ ਹੋਵੇ।
ਲਾਗਤ ਬਨਾਮ ਲਾਭ
RBNZ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੈਸ਼ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਾਲਾਨਾ ਲਗਭਗ 2.83 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਲਾਭ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਬੈਂਕਾਂ ਲਈ ਇਸਦੀ ਲਾਗਤ ਕਰੀਬ 104 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੋਵੇਗੀ। ਵੂਲਫ਼ੋਰਡ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਰਕਮ ਬੈਂਕਿੰਗ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨਾਫ਼ਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੈ।
ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਕਦ ਸਿਰਫ਼ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਲਈ ਕੈਸ਼ ਤੱਕ ਸੌਖੀ ਪਹੁੰਚ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।