ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੰਬਾਕੂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵੱਡੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਟਾਪੂ ਦੇ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਕਰਕੇ 13.78 ਲੱਖ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਿਗਰਟਾਂ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਇਸ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ‘ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਕਲੈਰਿਫਾਈ’ (Operation Clarify) ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਕਸਟਮਜ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਚਲਾਈ ਗਈ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਹੈਲਥ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੇ ਵੀ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਰੋਟੋਰੂਆ, ਵਾਇਕਾਟੋ ਅਤੇ ਆਕਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਰਿਟੇਲ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਛੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਪਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਕੁੱਲ 21 ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਛਾਪੇ ਮਾਰੇ।
ਕਸਟਮਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ 13 ਲੱਖ 78 ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਗਰਟਾਂ ਕਾਰਨ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਤੰਬਾਕੂ ਟੈਕਸ (ਐਕਸਾਈਜ਼ ਡਿਊਟੀ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 20 ਲੱਖ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਛਾਪਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ 1 ਲੱਖ 70 ਹਜ਼ਾਰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਡਾਲਰ ਨਕਦ ਵੀ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਜਾਂਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਿਗਰਟਾਂ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਤਸਕਰੀ ਕਰਕੇ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਛਾਪੇ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੀਆਂ ਡੇਅਰੀ (ਕਨਵੀਨੀਅੰਸ) ਦੁਕਾਨਾਂ ਸਨ, ਜਦਕਿ ਇੱਕ ਥਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੰਬਾਕੂ ਵੇਚਣ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਅਸਥਾਈ ਦੁਕਾਨ (ਪੌਪ-ਅੱਪ) ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸੱਤ ਅਜਿਹੇ ਗੁਪਤ ਸਟੋਰੇਜ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੰਬਾਕੂ ਉਤਪਾਦ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ।
ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੰਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ‘ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਸਟਮ ਡਿਊਟੀ ਅਦਾ ਕੀਤੇ ਸਮਾਨ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ, ਵੇਚਣ ਅਤੇ ਵੰਡਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਅਜਿਹੇ ਸਬੂਤ ਵੀ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗਿਰੋਹ ਹੋਰ ਰਿਟੇਲਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਇਸ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਕਸਟਮਜ਼ ਦੇ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਅਤੇ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਕੰਟਰੋਲਰ ਟੈਰੀ ਬ੍ਰਾਊਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਗੈਂਗ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹਾਲੇ ਜਾਂਚ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਦੋਸ਼ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਸਟਮਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਸਖ਼ਤ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਇਹ ਪੂਰੀ ਕਾਰਵਾਈ 2025 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਈਮਸਟਾਪਰਜ਼ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਸੂਚਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹੈਲਥ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਖੁਫੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੇ ਵੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਰੋਟੋਰੂਆ, ਵਾਇਕਾਟੋ ਅਤੇ ਆਕਲੈਂਡ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੰਬਾਕੂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁੰਗਠਿਤ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸਰਗਰਮ ਹੈ।
ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਆਫ਼ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਡਾ. ਕੋਰੀਨਾ ਗਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੰਬਾਕੂ ਸਿਗਰਟਾਂ ਨੂੰ ਸਸਤਾ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਘਟਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਤਾਲਮੇਲ ਨਾਲ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਪੁਲਿਸ ਸੁਪਰਿੰਟੈਂਡੈਂਟ ਸਨੀ ਪਟੇਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੰਬਾਕੂ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਸਮਾਜ, ਜਾਇਜ਼ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।