ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਸੰਸਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮਾਮਲੇ, ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅੰਤਿਮ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਮੁਕਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤਾ (FTA) ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਵਾਧੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਬਣੇਗਾ। ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਟਿਮ ਵੈਨ ਡੇ ਮੋਲੇਨ ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਸੀਮਤ ਹਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।
ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੌਰਾਨ 1,780 ਲਿਖਤੀ ਸੁਝਾਵਾਂ ਅਤੇ 52 ਪੇਸ਼ਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਈ ਸੀ ਕਿ FTA ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਦਲ ਦੇਵੇ।
ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਉਹੀ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਾਗੂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ ਜੋ ਹੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਸਮਰੱਥਾ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਪੂਰੇ ਕਰਨੇ ਹੋਣਗੇ।
ਪੋਸਟ-ਸਟਡੀ ਵਰਕ ਵੀਜ਼ਾ ਸਬੰਧੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲਾਭ PhD ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ। ਹੁਣ ਉਹ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਚਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਵਰਕ ਵੀਜ਼ਾ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗਾ।
ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ ਹਰ ਸਾਲ 18 ਤੋਂ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ 1,000 ਭਾਰਤੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਰਕਿੰਗ ਹਾਲੀਡੇ ਵੀਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
FTA ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚਰਚਿਤ ਹਿੱਸਾ ਟੈਂਪਰੇਰੀ ਐਮਪਲਾਇਮੈਂਟ ਐਂਟਰੀ (TEE) ਵੀਜ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 5,000 ਵੀਜ਼ੇ ਜਾਰੀ ਹੋ ਸਕਣਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵੀਜ਼ੇ ਹੁਨਰਮੰਦ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਹੋਣਗੇ, ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਵੀਜ਼ੇ AYUSH ਮਾਹਿਰਾਂ, ਯੋਗਾ ਇੰਸਟਰੱਕਟਰਾਂ, ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੈਫਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੇਂ ਰਹਿਣਗੇ।
ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ TEE ਵੀਜ਼ਾ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਸਥਾਈ ਨਿਵਾਸੀ (PR) ਜਾਂ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਸਿੱਧਾ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਰਜ਼ੀਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹੁਨਰ ਜਾਂ ਡਿਗਰੀ ਸਾਬਤ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ।