ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 1.8 ਲੱਖ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਬਕਾਏ ਕਾਰਨ ਵੈਲਿੰਗਟਨ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ‘ਤੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਇਨਲੈਂਡ ਰੈਵੇਨਿਊ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ (IRD) ਵੱਲੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਬਕਾਇਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਿਕ, “ਵਿਕ” (ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਨਾਮ) ਪਿਛਲੇ 30 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗਿਆਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਤੋਂ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਾਪਸ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਵੈਲਿੰਗਟਨ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ‘ਤੇ ਤਿੰਨ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਈਆਂ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੀ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦਾ ਪਾਸਪੋਰਟ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਹ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਮ ‘ਤੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਿਆ।
ਵਿਕ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ IRD ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਬਕਾਇਆ ਰਕਮ ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਮਿਲਾਕੇ ਕਰੀਬ 1,80,000 ਡਾਲਰ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਕੇਵਲ 13ਵਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ।
ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ “ਬਾਬ” ਵੀ ਲਗਭਗ 3,10,000 ਡਾਲਰ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਹੇਠਾਂ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਇਹ ਕਰਜ਼ਾ ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਭਰਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਆਪਣੇ ਬਿਮਾਰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਆਏ ਸਨ।
ਦੋਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਰਜ਼ੇਦਾਰ ਹਨ ਅਤੇ IRD ਦੇ ਕਈ ਸੰਪਰਕ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਾਲੀਆ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਅਸਲ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ।
IRD ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਕਰੀਬ 1.13 ਲੱਖ ਕਰਜ਼ੇਦਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕੁੱਲ 2.3 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਰਜ਼ਾ ਬਕਾਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 70 ਫੀਸਦੀ ਲੋਕ ਬਕਾਏ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਦਕਿ 24,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ 15 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਪੁਰਾਣੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਭੁਗਤਾਨ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
IRD ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ‘ਤੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ “ਆਖ਼ਰੀ ਚਾਰਾ” ਹਨ, ਪਰ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਕਰਜ਼ੇਦਾਰਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਰਵੱਈਆ ਅਪਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਰੈਵੇਨਿਊ ਮੰਤਰੀ Simon Watts ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੋ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਰਜ਼ੇ ਟੈਕਸਦਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪੈਸਿਆਂ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਕਰਨਾ ਕਰਜ਼ੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।”
ਸਾਲ 2024 ਦੇ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਫੰਡ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ IRD ਨੇ ਵੱਡੇ ਕਰਜ਼ੇਦਾਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮ ਤੇਜ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮੰਤਰੀ ਵਾਟਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਟੀਚੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 544 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਬਕਾਇਆ ਰਕਮ ਵਸੂਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਟੀਚਾ 395 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਸੀ।