ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ Court of Appeal ਨੇ ਭਾਰਤੀ IT ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਸੰਦੀਪ ਧੀਮਾਨ ਦੇ ਕਤਲ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨ ਲਿਆਮ ਕਰੌਰਿਆ ਦੀ ਉਹ ਅਪੀਲ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ’ਤੇ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕਤਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਰੌਰਿਆ ਦੀ ਉਮਰ ਸਿਰਫ਼ 17 ਸਾਲ ਸੀ। ਹੁਣ 26 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮੰਗੀ ਸੀ।
ਕਰੌਰਿਆ ਦਾ ਤਰਕ ਸੀ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅਦਾਲਤੀ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਉਸਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮਿਆਦ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ Court of Appeal ਨੇ ਉਸਦੀ ਇਹ ਦਲੀਲ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
30 ਸਾਲਾ ਸੰਦੀਪ ਧੀਮਾਨ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਲਈ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ। ਕਤਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਲਗਭਗ ਸੱਤ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਨੇਪੀਅਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਦਸੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਅਦਾਲਤੀ ਰਿਕਾਰਡ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਘਟਨਾ ਸਮੇਂ ਸ਼ਾਨ ਕਰੌਰਿਆ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੀ ਪੇਜ ਲੂਇਸ ਦੋਵੇਂ 17 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਹਨ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਲੂਇਸ ਨੇ Tinder ਰਾਹੀਂ ਸੰਦੀਪ ਧੀਮਾਨ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ Tūtira ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਇਕਾਂਤ ਥਾਂ ’ਤੇ ਬੁਲਾਇਆ।
ਜਦੋਂ ਧੀਮਾਨ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਕਰੌਰਿਆ ਨੇ ਚਾਕੂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਵਾਰ ਕੀਤੇ। ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਧੀਮਾਨ ਸੜਕ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੇ, ਪਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰੌਰਿਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ ’ਤੇ ਵੀ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਲੂਇਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਧੀਮਾਨ ਅਜੇ ਵੀ ਹਿੱਲ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਰੌਰਿਆ ਨੇ ਮੁੜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਦੋਵੇਂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧੀਮਾਨ ਦੀ ਕਾਰ ਲੈ ਕੇ ਮੌਕੇ ਤੋਂ ਫਰਾਰ ਹੋ ਗਏ।
ਸੰਦੀਪ ਧੀਮਾਨ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਲਗਭਗ 12 ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ Matahorua Road ਤੋਂ ਬਰਾਮਦ ਹੋਈ।
ਕਰੌਰਿਆ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਤਲ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 12 ਸਾਲ ਦਾ non-parole period ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ੀ ਪੇਜ ਲੂਇਸ ਨੇ ਵੀ ਕਤਲ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੇ ਨਾਲ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 11 ਸਾਲ ਦੀ non-parole ਮਿਆਦ ਮਿਲੀ ਸੀ।
ਕਰੌਰਿਆ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਪੀਲ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ਼ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਨੌਜਵਾਨ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਬਾਲਗਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਕੈਦ ਕਈ ਵਾਰ ਬੇਹੱਦ ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪਰ ਅਪੀਲ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਰੌਰਿਆ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸਦੀ ਘੱਟ ਉਮਰ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਪਰਵਿਰਸ਼, ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਪਰਿਪੱਕਤਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਕਤਲ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਬੇਹੱਦ ਹਿੰਸਕ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਕ ਸਨ।
ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਏ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮਿਆਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।
ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਨ ਕਰੌਰਿਆ ਦੀ ਅਪੀਲ ਖਾਰਜ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 12 ਸਾਲ ਦੀ non-parole ਮਿਆਦ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹੇਗੀ।